De sneeuwval in de Andes blijft bijna onwerkelijk. In Portillo is inmiddels 528 cm sneeuw gemeten, waarvan 466 cm in slechts zeven dagen. Achter deze enorme sneeuwdump zit niet één uitzonderlijke bui, maar een bijna perfecte combinatie van opeenvolgende storingen, een voortdurende aanvoer van vocht vanaf de Stille Oceaan en de enorme hoogte van de Andes.
In het kort
- Portillo heeft inmiddels 528 cm sneeuw gemeld.
- Daarvan viel 466 cm in de afgelopen zeven dagen.
- Meerdere lagedrukgebieden trokken kort na elkaar vanaf de Stille Oceaan richting Chili.
- Een langdurige luchtstroom voerde voortdurend nieuwe hoeveelheden vocht aan.
- Tegen de Andes werd de vochtige lucht gedwongen snel op te stijgen.
- Door de lage temperaturen viel de neerslag op grote hoogte volledig als sneeuw.
- El Niño kan de kans op nat weer vergroten, maar verklaart deze sneeuwstorm niet alleen.
Inmiddels meer dan 5 meter sneeuw in Portillo
De sneeuwmeter in Portillo staat momenteel op 528 cm voor het seizoen. Maar liefst 466 cm daarvan viel in de laatste zeven dagen. Alleen al in het meest recente etmaal kwam daar nog eens 33 cm bij. De hoeveelheid sneeuw op de grond is lager dan de opgetelde sneeuwval, omdat verse sneeuw inzakt, wordt samengedrukt en door de wind wordt verplaatst. Rond het hotel en op het Plateau ligt momenteel een sneeuwdek van ongeveer 2,5 tot 2,6 meter.
Portillo blijft volledig gesloten. Zowel de weg vanuit Santiago als de route vanaf de Argentijnse kant is dicht en geen enkele lift is in bedrijf. Het skigebied liet op 23 juli weten dat de duur en intensiteit van de storm zeer ongebruikelijk zijn.
Geen enkele sneeuwbui, maar een trein van storingen
De belangrijkste verklaring voor de enorme hoeveelheden is de lange duur van het slechte weer. Er trok niet één front over de Andes waarna het weer opklaarde. Verschillende depressies en frontale systemen kwamen kort na elkaar vanaf de Stille Oceaan richting de westkust van Zuid-Amerika. Daardoor kreeg de atmosfeer nauwelijks de gelegenheid om op te drogen. Zodra één front wegtrok, stond de volgende hoeveelheid vocht alweer klaar. De sneeuw kon hierdoor dagenlang vrijwel onafgebroken blijven vallen.
Weermodellen zagen dit patroon vooraf al ontstaan. Zij berekenden een complete reeks storingen die vooral de centrale Andes van Chili en Argentinië zou raken. De grootste hoeveelheden werden aan de Chileense kant verwacht.
Een enorme aanvoer van vocht vanaf de Stille Oceaan
Voor meerdere meters sneeuw is vooral veel waterdamp nodig. Tijdens deze storm werd vochtige lucht over een grote afstand vanaf de Stille Oceaan naar Chili gevoerd. Zo’n lange en relatief smalle strook met veel waterdamp wordt een atmosferische rivier genoemd. Je kunt het zien als een transportband van vocht in de atmosfeer. De lucht bevat geen echte rivier van vloeibaar water, maar wel veel meer waterdamp dan normaal.
Atmosferische rivieren trekken vaak samen met koufronten en lagedrukgebieden over de oceaan. De storing zet de aanwezige waterdamp vervolgens om in regen of sneeuw. Hoe sterker en langduriger de vochtstroom is, hoe groter de uiteindelijke neerslagsommen kunnen worden.
De Andes persen de wolken als het ware uit
De ligging van Portillo, Valle Nevado, La Parva en El Colorado speelt een hoofdrol. Vochtige lucht bereikt Chili vanuit het westen en botst vervolgens vrijwel direct tegen de Andes. De lucht kan niet door de bergen heen en wordt gedwongen op te stijgen. Tijdens die stijging koelt de lucht af, condenseert de aanwezige waterdamp en ontstaan dikke neerslagwolken. Dit proces heet orografische neerslag.
Hoe sterker de lucht tegen het gebergte wordt opgestuwd en hoe meer vocht er wordt aangevoerd, hoe harder het kan sneeuwen. In de Andes kan dit effect bijzonder krachtig zijn, omdat de bergketen op korte afstand van de kust tot ver boven de 4000 en 5000 meter reikt. Onderzoek in de Chileense Andes laat zien dat de hoeveelheid neerslag sterk kan toenemen met de hoogte en de kracht van de westelijke luchtstroming.
Daarom kreeg Chili meer sneeuw dan Argentinië
De skigebieden aan de Chileense kant liggen aan de loefzijde van de Andes. Dit is de kant waar de vochtige lucht als eerste tegen het gebergte omhoog wordt geduwd. Hier valt daardoor het grootste deel van de neerslag. Wanneer de lucht eenmaal over de hoogste toppen heen is, heeft deze al veel vocht verloren. Aan de Argentijnse oostzijde daalt de lucht weer en wordt deze droger. Dat is het bekende regenschaduweffect.
Ook skigebieden in Argentinië kregen tijdens deze storm veel verse sneeuw, maar de totalen waren op veel plaatsen lager dan bij Portillo en de skigebieden boven Santiago. Een kleine verandering in windrichting kan overigens bepalen hoeveel sneeuw uiteindelijk over de hoofdkam heen komt.
Waarom viel vrijwel alles als sneeuw?
Veel vocht alleen is niet genoeg. De temperatuur moet eveneens laag genoeg zijn. Wanneer dezelfde storm met zachtere lucht was binnengekomen, zou een deel van de neerslag op lagere hoogtes als regen zijn gevallen. Portillo ligt op ongeveer 2880 meter hoogte. Tijdens de sneeuwstorm lagen de temperaturen daar grotendeels onder het vriespunt. Daardoor kon de enorme hoeveelheid neerslag op deze hoogte als sneeuw vallen en bleef de sneeuw ook liggen.
Bij de passage van de verschillende fronten stroomde bovendien regelmatig koudere lucht binnen. De combinatie van vocht, lage temperaturen en grote hoogte maakte van een extreem natte weersituatie een extreme sneeuwstorm.
Heeft El Niño hiermee te maken?
El Niño is inmiddels officieel aanwezig. Het zeewater in delen van de tropische Stille Oceaan is warmer dan normaal en de Chileense weerdienst verwacht voor juli, augustus en september bovengemiddelde neerslagkansen in grote delen van het land. El Niño kan de algemene atmosferische omstandigheden dus gunstiger maken voor natte periodes in Centraal- en Zuid-Chili. Het is echter te eenvoudig om te zeggen dat deze ruim 5 meter sneeuw uitsluitend door El Niño is veroorzaakt.
De Chileense weerdienst benadrukt dat een seizoensverwachting alleen een algemene trend beschrijft. Ze voorspelt geen afzonderlijke sneeuwstormen. Voor deze specifieke dump waren vooral de opeenvolgende fronten, de vochttoevoer vanaf de Stille Oceaan, de temperatuur en de exacte ligging van de stormbaan bepalend.
Waarom verschillen de gemelde sneeuwhoogtes?
Bij zulke enorme hoeveelheden kunnen cijfers per bericht verschillen. Het ene getal beschrijft de totale hoeveelheid nieuw gevallen sneeuw, terwijl een ander getal de actuele dikte van het sneeuwdek aangeeft. Verse sneeuw bevat veel lucht en zakt snel in. Ook wind kan sneeuw van een meetpunt wegblazen of er juist metershoge ophopingen veroorzaken. Daarnaast meten skigebieden op verschillende hoogtes en locaties.
Dat verklaart waarom Portillo ruim 5 meter gevallen sneeuw meldt, terwijl het daadwerkelijke sneeuwdek bij het hotel ongeveer 2,5 meter dik is. Beide getallen kunnen tegelijkertijd correct zijn.
Van sneeuwtekort naar te veel sneeuw
Het contrast met het begin van de winter is enorm. Verschillende skigebieden in Chili en Argentinië konden aanvankelijk maar beperkt openen door een gebrek aan natuursneeuw. In iets meer dan een week veranderde dat in afgesloten wegen, gesloten liften en gebouwen die bijna in de sneeuw verdwijnen. In Valle Nevado viel inmiddels 273 cm in zeven dagen en staat de seizoensteller op 316 cm. Daar konden ondertussen 28 van de 45 pistes en 9 van de 13 liften openen. In Portillo is de hoeveelheid echter zo groot dat veilig openen voorlopig onmogelijk blijft.
De sneeuw vormt een indrukwekkende basis voor de rest van de Zuid-Amerikaanse winter. Eerst moeten de wegen, lifttracés en gebouwen echter worden vrijgemaakt en moeten lawinegevoelige hellingen worden gecontroleerd. Meer sneeuw is voor een skigebied dus niet altijd direct beter.
Lees meer: Het blijft maar sneeuwen: inmiddels ruim 4,5 meter sneeuw, skigebied dicht
