Moeten wintersporters straks zelf opdraaien voor reddingskosten als ze bij hoog lawinegevaar het terrein ingaan? In Tirol is daar een stevig debat over losgebarsten. Veiligheidslandesrätin Astrid Mair wil onderzoeken of bij lawinegevaar niveau 4 (groot) verzekeraars – en indirect betrokken wintersporters – de inzetkosten moeten vergoeden wanneer iemand ondanks waarschuwingen off-piste gaat.
In het kort:
- Tirol onderzoekt of reddingskosten bij lawineniveau 4 structureel kunnen worden verhaald.
- Berggidsen en Alpenvereniging zijn tegen: straf werkt volgens hen niet.
- Reddingskosten bestaan al, maar zijn vaak verzekerd.
Groot lawinegevaar en veel lawines
De discussie komt niet uit het niets. Ze volgt op een periode waarin delen van Oostenrijk dagenlang te maken hadden met hoog tot groot lawinegevaar, gecombineerd met veel verse sneeuw, wind en temperatuurschommelingen. Dat leidde tot meerdere lawine-afgangen en opvallend veel slachtoffers in korte tijd.
Veel slachtoffers direct naast de piste
Opvallend is dat onder de recente lawineslachtoffers nauwelijks toerskiërs waren. Van de 14 dodelijke lawine-incidenten in Oostenrijk tussen 15 en 24 februari betrof het 13 freeriders: wintersporters die vanuit het skigebied off-piste gingen en slechts één toerskiër. Alleen al in Tirol kwamen in die periode tien mensen om het leven door een lawine. Dat onderstreept dat juist het terrein direct naast de piste, dat voor veel wintersporters “toegankelijk” voelt, bij hoog lawinegevaar extra risicovol kan zijn.
Wat ligt er concreet op tafel?
Het voorstel draait niet om een algemeen off-pisteverbod, maar om een financiële prikkel. Bij lawineniveau 4 – wanneer lawines al bij geringe belasting kunnen afgaan en spontane lawines mogelijk zijn – zou bekeken worden of reddingskosten standaard kunnen worden verhaald op de veroorzaker. Ook het gebruik van het Oostenrijkse noodwaarschuwingssysteem (AT-Alert) in combinatie met zulke waarschuwingen werd genoemd. Het idee: wie ondanks expliciete waarschuwingen toch het risico neemt, moet mogelijk zelf (of via zijn verzekeraar) betalen.
Berggidsen: “Zo simpel is het niet”
De Verband der Österreichischen Berg- und Skiführer reageert kritisch. Volgens de gidsen is het juridisch en vakinhoudelijk problematisch om kosten automatisch te koppelen aan een lawineniveau. Een lawinewaarschuwing geldt namelijk voor een hele regio, niet voor elke individuele helling. Binnen één gebied kunnen expositie, hoogte, windinvloed en sneeuwopbouw sterk verschillen. Een algemene koppeling “niveau 4 = zelf betalen” zou volgens hen te kort door de bocht zijn. Daarnaast vrezen ze dat een financiële dreiging averechts werkt. Wintersporters zouden bij twijfel mogelijk later hulp inschakelen uit angst voor hoge kosten.
Alpenvereniging: inzet op educatie, geen straf
Ook de Österreichischer Alpenverein en het Österreichisches Kuratorium für Alpine Sicherheit (ÖKAS) zien weinig in extra wettelijke maatregelen. Zij pleiten voor:
- betere voorlichting
- opleiding en risicobewustzijn
- eigen verantwoordelijkheid
Volgens hen zit de winst in kennis, niet in boetes of financiële sancties.
Hoe zit het nú met reddingskosten?
Belangrijk om te weten: bergredding in Oostenrijk is niet automatisch gratis.
In veel gevallen worden kosten:
- verhaald op de betrokkene
- betaald via een reisverzekering
- gedekt door een wintersportverzekering
- of vergoed via een lidmaatschap van bijvoorbeeld een Alpenvereniging
Het voorstel in Tirol gaat dus niet over het “invoeren” van kosten, maar over het structureel koppelen van kosten aan hoog lawinegevaar wanneer iemand toch het vrije terrein ingaat. Dat is een principieel verschil. We blijven de discussie en natuurlijk de uitkomst ervan volgen.
Lees meer: Lawines eisen vandaag nóg meer levens van wintersporters in Oostenrijk
