Zwitserland kent een van de zwaarste smeltjaren voor zijn gletsjers sinds het begin van de metingen. Glacioloog Matthias Huss verwacht dat 20 tot 30 kleine gletsjers deze zomer volledig verdwijnen. Eén ervan, de Bella-Tola-gletsjer in Wallis, lijkt al weggesmolten te zijn.
In het kort
- Zwitserland gaat richting de op één na sterkste gletsjersmelt ooit gemeten.
- Glacioloog Matthias Huss verwacht dat 20 tot 30 kleine gletsjers dit jaar volledig kunnen verdwijnen.
- Zwitserland telt volgens de laatste gletsjerinventaris nog zo’n 1400 gletsjers, 150 jaar geleden waren dat er 1000 meer.
Kleine gletsjers het kwetsbaarst
“We zijn op weg naar de op één na sterkste gletsjersmelt die we ooit gemeten hebben”, zegt glacioloog Matthias Huss, hoofd van het Zwitserse gletsjermeetnet GLAMOS. Vooral de kleine gletsjers reageren gevoelig op de huidige situatie. Huss verwacht dat dit jaar veel van die kleine gletsjers verdwijnen. Een precies aantal is lastig te geven, maar hij houdt rekening met zo’n 20 tot 30 gletsjers waarvan het resterende ijs volledig zou kunnen wegsmelten.
Bella-Tola in Wallis lijkt verdwenen
Veel aandacht kreeg de afgelopen dagen het verdwijnen van de kleine Bella-Tola-gletsjer boven Saint-Luc in het kanton Wallis. De krant Le Nouvelliste berichtte erover nadat wandelaars foto’s naar de redactie hadden gestuurd. De gletsjer lag op 3025 meter hoogte; volgens de laatste inventaris uit 2023 had hij nog een oppervlakte ter grootte van zeven voetbalvelden.
Huss kan het verdwijnen niet onafhankelijk bevestigen. Op de foto’s is niet met zekerheid te zien of alle ijs weg is: onder puin en stenen kan zich nog ijs bevinden. “De Bella-Tola-gletsjer was al vijf jaar geen actieve, gezonde gletsjer meer”, zegt hij. Wel acht hij het waarschijnlijk dat de gletsjer in deze dagen helemaal verdwijnt.
Wanneer is een gletsjer ‘dood’?
Het einde van een gletsjer eenduidig vaststellen is niet eenvoudig. “Een gletsjer wordt kleiner en kleiner en raakt bedekt met puin en stenen”, legt Huss uit. Op een gegeven moment is nauwelijks nog te onderscheiden wat nog gletsjer is en wat dood ijs: losgeraakt ijs dat niet meer met de actieve gletsjer verbonden is en niet meer beweegt. Zakt een gletsjer onder één hectare, dan wordt hij niet meer in de inventaris opgenomen. Pas over een paar jaar, bij de volgende gletsjerinventaris, kan definitief worden vastgesteld of de Bella-Tola echt verdwenen is.
Weinig sneeuw en vroege hitte
Ook bij de grote Zwitserse gletsjers is de situatie gespannen. Twee ongunstige factoren komen dit jaar samen: de gletsjers kwamen met weinig sneeuw uit de winter, en al vroeg in de zomer sloeg forse warmte toe. Daardoor mist het ijs zijn belangrijkste bescherming.
Een gesloten sneeuwdek weerkaatst een groot deel van de zoninstraling. Zodra die sneeuw weg is, komt donkerder, ouder ijs vrij te liggen. Dat neemt meer energie op en smelt daardoor sneller. Al eind juni waren de winterse sneeuw- en ijsreserves volgens GLAMOS grotendeels opgebruikt; normaal gebeurt dat pas in augustus. Alleen in het recordjaar 2022 was dat keerpunt nog vroeger bereikt.
Recordjaar 2022 wordt waarschijnlijk niet overtroffen
Hoe sterk de smelt deze zomer precies uitvalt, is nog niet definitief te zeggen; de metingen lopen nog. Huss gaat er wel van uit dat de smelt die van recordjaar 2022 niet zal evenaren. Toen ging in Zwitserland ongeveer 6% van de totale gletsjermassa verloren.
In 2022 zorgden weinig sneeuw in winter en voorjaar, Saharastof dat het oppervlak verdonkerde en uitzonderlijke zomerhitte voor een historisch hoge smelt. Dit jaar lag er iets meer sneeuw op de gletsjers en viel het Saharastof minder zwaar mee.
