Kerst draait overal om lichtjes, gezelligheid, cadeautjes en samen eten. Toch wordt kerst in de Alpenlanden nét even anders gevierd dan in Nederland. Ben je rond de feestdagen op wintersport in Oostenrijk, Frankrijk, Zwitserland of Italië? Dan kom je gegarandeerd bijzondere tradities tegen. En het leuke is: veel van deze kerstgewoontes kun je ook gewoon thuis toepassen. Zo haal je het wintersportgevoel moeiteloos in huis. In dit artikel zetten we de belangrijkste kersttradities in de Alpenlanden overzichtelijk voor je op een rij.
Kersttradities in Oostenrijk
In Oostenrijk is kerst een van de belangrijkste momenten van het jaar. Sinterklaas wordt relatief klein gevierd, terwijl kerst juist groots en traditioneel wordt aangepakt. Families nemen uitgebreid de tijd voor elkaar en veel gebruiken zijn diepgeworteld.
- Cadeautjes: in tegenstelling tot Nederland of Duitsland komt in Oostenrijk niet de kerstman, maar het Christkind met de cadeautjes. Dit gebeurt op 24 december, de belangrijkste kerstdag van het land. De woonkamer is overdag vaak afgesloten. ’s Avonds gaat de deur open en staat er ineens een versierde kerstboom met cadeautjes. De boom wordt dus pas op kerstavond opgetuigd.
- Kerststalletjes: vrijwel elk Oostenrijks huishouden heeft een kerststal, die tussen 24 december en 2 februari (Maria Lichtmis) blijft staan. Van klassiek houtsnijwerk tot moderne varianten: de kerststal is een vast onderdeel van het interieur.
- Kerstkoekjes: in december ruikt het in Oostenrijk overal naar vanille, kaneel en anijs. Families bakken grote hoeveelheden Weihnachtskekse, zodat er tijdens de hele kerstperiode van gesnoept kan worden.
- Kerstmarkten: van Wenen tot Innsbruck: kerstmarkten zijn niet weg te denken. Denk aan glühwein, handgemaakte cadeautjes, kerstliederen en lokale specialiteiten.
Kersttradities in Frankrijk
De kerstperiode in Frankrijk is iets korter dan in andere landen. Er is geen tweede kerstdag; kerst wordt vooral gevierd op 24 en 25 december.
- Kerstdienst: vaak wordt er in Frankrijk op kerstavond naar de kerk gegaan met Messe de minuit. Na de kerstdienst wordt er een gezamenlijk maal op tafel getoverd.
- 13 toetjes: in sommige regio’s, vooral in Zuid-Frankrijk, hoort bij kerst een tafel met 13 desserts, die Jezus en zijn twaalf apostelen symboliseren.
- Schoentje zetten: wat wij in Nederland doen tijdens Sinterklaas, is een traditie in Frankrijk met Kerst. Kinderen mogen namelijk hun schoen zetten voor de open haard in de hoop dat Papa Noël deze vult met cadeautjes. Deze bestaan dan uit snoep, fruit, noten of kleine cadeautjes. De cadeautjes worden in de kerstboom opgehangen.
- Kerststallen: net als in Oostenrijk zijn in Frankrijk de kerststallen ook traditie. Deze worden tentoongesteld in vele huishoudens.
Kerstgewoontes in Zwitserland
In Zwitserland zijn er weer andere kersttradities! Zo komt hier bijvoorbeeld de kerstboom pas op kerstavond en deze wordt versierd met allemaal kaarsen. Daarnaast zijn er nog een paar andere gewoontes:
- Kerstkoekjes: ook in Zwitserland worden er koekjes gebakken in de kerstperiode. Elk deel van het land heeft zijn eigen traditionele koekje.
- Kaas bij het kerstdiner: kaasfondue of raclette, in Zwitserland is het een gebruik om kaas te eten tijdens de kerst. De gesmolten kaas wordt in combinatie met aardappelen, komkommer en ingelegde uien geserveerd.
- Adventsfenster: geen adventskalender, maar adventsramen, dat is een traditie in Zwitserland. In de kleinere Zwitserse dorpen is het een gewoonte dat 24 ramen worden gebruikt om de dagen tot Kerst af te tellen. Elke dag van 1 tot 24 december wordt er één versierd raam geopend.
Leestip: Wintersport kerstversiering: deze items maken je huis af
Kersttradities in Italië
In Italië zijn er veel verschillende tradities in de verschillende regio’s. In elk deel van het land wordt Kerst dus op een iets andere manier gevierd. Dit zijn kersttradities die bij meerdere regio’s genoemd werden:
- Met kerst naar de kerk: in Italië is het heel gebruikelijk om op kerstavond naar de kerk te gaan. De meeste gezinnen gaan helemaal opgedoft naar de nachtmis of volgen deze op televisie.
- Cadeautjes: In sommige delen in Italië brengt volgens de traditie Santa Lucia de cadeau’s. Deze worden vaak pas op 6 januari tijdens de Drie Koningen opengemaakt. De Italiaanse kinderen moeten dus iets langer wachten. Kinderen mogen wel hun kousen ophangen in afwachting van de La Befana, een oude vrouw op een bezem die cadeautjes rondstrooit.
- Kerstlunch: de lunch in Italië is in de kerstperiode vaak belangrijker dan het diner. Na urenlang in de keuken te hebben gestaan wordt er eindeloos lang getafeld met familie.
- Kerstmarkten: ook in Italië worden er kerstmarkten gehouden tijdens de feestdagen.
- Kerststal: ook wel de presepio in Italië. Deze wordt jaarlijks gebouwd van papier-maché of hout, dit is vaak de taak van opa. Daarnaast worden er in de grote steden levensgrote kerststallen opgebouwd.
- Kerstliedjes: wist je dat er van veel wereldwijd beroemde kerstliedjes ook Italiaanse versies bestaan? Zoek maar eens op via YouTube!
- Panettone: een traditioneel dessert in Italië is Panettone, een gele ronde cake gevuld met sukade, rozijnen en gesuikerde vruchten.
FAQ – veelgestelde vragen over kersttradities in de Alpen
Wanneer wordt kerst gevierd in de Alpenlanden?
In de meeste Alpenlanden ligt de nadruk op kerstavond, 24 december. Dat is vaak het belangrijkste moment van de hele kerstperiode. Eerste kerstdag wordt ook gevierd, maar meestal rustiger en in familiekring. Tweede kerstdag speelt in veel landen nauwelijks een rol.
Wie brengt de cadeautjes in Oostenrijk, Frankrijk, Zwitserland en Italië?
Dat verschilt sterk per land en zelfs per regio. In Oostenrijk is het traditioneel het Christkind dat op 24 december de cadeautjes brengt. In Frankrijk verschijnt Papa Noël op 25 december. In Zwitserland verschilt het per taalgebied en in Italië krijgen kinderen hun cadeautjes soms pas op 6 januari, tijdens Driekoningen.
Is kerst een goede periode om op wintersport te gaan?
Ja, kerst is een populaire en sfeervolle periode voor wintersport. Dorpen zijn uitgebreid versierd en veel skigebieden organiseren speciale activiteiten. Wel is het drukker en liggen de prijzen hoger dan buiten de schoolvakanties. Ook is het belangrijk rekening te houden met aangepaste openingstijden rond kerstavond.
Zijn de skiliften en pistes open tijdens kerst?
In de meeste skigebieden draaien de liften gewoon volgens schema, ook op kerstavond en eerste kerstdag. Wel kan het zijn dat pistes op 24 december in de namiddag rustiger worden, omdat locals zich voorbereiden op de avond met familie.
Zijn restaurants open met kerst in de Alpen?
Restaurants zijn meestal open, maar werken rond kerst vaak met vaste menu’s en beperkte openingstijden. Vooral op 24 december is vooraf reserveren sterk aan te raden. Zonder reservering is de kans groot dat je geen plek meer vindt.
Hoe zit het met après-ski tijdens kerst?
Op kerstavond is après-ski vaak beperkt of zelfs volledig gesloten, omdat kerst in veel Alpenlanden vooral een familiefeest is. Op eerste kerstdag komt het leven in de dorpen meestal weer langzaam op gang en daarna draait de après-ski weer normaal.
Zijn winkels open tijdens kerst?
Op 24 december zijn winkels vaak alleen in de ochtend of vroege middag open. Op eerste kerstdag zijn de meeste winkels gesloten. Dit geldt ook voor supermarkten en sportwinkels, wat voor toeristen soms onverwacht kan zijn.
Wanneer wordt de kerstboom neergezet in de Alpen
In tegenstelling tot Nederland wordt de kerstboom in veel Alpenlanden pas op 24 december geplaatst en versierd. Soms gebeurt dit zelfs pas in de avond, vlak voor het uitpakken van de cadeautjes. De boom blijft vaak tot begin januari of zelfs februari staan.
Wat eten mensen traditioneel met kerst in de Alpen?
Het kersteten verschilt per land, maar draait overal om samen tafelen. In Oostenrijk en Zwitserland zijn eenvoudige, warme gerechten populair, zoals vis, schnitzel, kaasfondue of raclette. In Frankrijk en Italië ligt de nadruk meer op uitgebreide maaltijden met meerdere gangen en desserts.
Zijn kerstmarkten open tijdens de feestdagen?
De meeste kerstmarkten openen eind november en sluiten rond of vlak voor 24 december. In kleinere dorpen verdwijnen ze vaak al vóór kerst zelf. Wie speciaal voor kerstmarkten komt, doet er goed aan dit vooraf te checken.
Spelen kerkdiensten een grote rol tijdens kerst?
Ja, vooral in Oostenrijk, Italië en delen van Frankrijk en Zwitserland. De nachtmis op kerstavond is voor veel families een vast onderdeel van kerst. Ook mensen die normaal niet vaak naar de kerk gaan, wonen deze dienst regelmatig bij.
Vieren locals kerst samen met toeristen?
Over het algemeen niet. Kerst wordt in de Alpenlanden vooral in familiekring gevierd. Toeristen beleven kerst meestal in hun hotel, appartement of restaurant. Dat verklaart waarom dorpen op kerstavond soms opvallend rustig zijn.
Is kerst belangrijker dan oud en nieuw in de Alpen?
In veel Alpenlanden wel. Kerst heeft een sterk traditioneel en religieus karakter, terwijl oud en nieuw vaak kleiner en informeler wordt gevierd. Voor locals staat kerst duidelijk bovenaan.
Wat merk je als wintersporter concreet van kersttradities?
Als wintersporter merk je vooral extra sfeer, aangepaste openingstijden en een rustiger karakter op kerstavond. Wie hier rekening mee houdt, ervaart kerst in de Alpen vaak als bijzonder en authentiek.
